31 ülkede yapılan araştırmaya göre Avrupa’da aşırı sağ partilere oy verenlerin oranı yüzde 23’ü aştı. Araştırma, desteğin özellikle son üç yılda hızla arttığını ortaya koydu.
HABER MERKEZİ – Avrupa’da aşırı sağ partilere verilen destek son yıllarda önemli ölçüde arttı. 31 ülkeden 150’den fazla siyaset bilimcinin yürüttüğü araştırmaya göre, son ulusal seçimlerde aşırı sağ partilere oy veren seçmenlerin oranı yüzde 23’ün üzerine çıktı.
Araştırma, bu oranın 10 yıl önce yaklaşık yüzde 10, 1995 yılında ise yüzde 5 seviyesinde olduğunu ortaya koydu.
PopuList araştırmasının koordinatörü Amsterdam Üniversitesi’nden siyaset bilimci Matthijs Rooduijn, “2018’de PopuList projesine başladığımızda temel bulgu, Avrupalıların dörtte birinin çoğunlukla aşırı sol ve aşırı sağ olmak üzere popülist partilere oy vermesiydi. Şimdi ise her dört seçmenden biri çoğunluğu popülist olan aşırı sağ partilere oy veriyor. Bu büyük bir değişim” dedi.
SON ÜÇ YILDA HIZLANDI
Araştırmaya göre aşırı sağ partilere destek özellikle 2023-2025 döneminde hızlandı.
Avusturya’da FPÖ’nün oy oranı 2024 seçimlerinde yüzde 16’dan yüzde 29’a yükseldi. Fransa’da Ulusal Birlik’in (RN) oy oranı yüzde 19’dan yüzde 37’ye çıkarak parlamentodaki en büyük parti konumuna geldi. Portekiz’de Chega’nın oy oranı ise yüzde 7’den yüzde 18’e yükseldi.
İngiltere’de Reform UK’nin oy oranı 2019’daki yüzde 2 seviyesinden 2024’te yüzde 14’e çıktı. Almanya’da ise AfD, 2025 seçimlerinde oy oranını yüzde 10’dan yüzde 21’e yükselterek ilk kez ülkenin ikinci büyük partisi oldu.
Araştırma, aşırı sağ popülist partilerin bugün Hırvatistan, Çekya, İtalya ve Finlandiya’da iktidar koalisyonlarının parçası olduğunu, İsveç’te ise sağ azınlık hükümetine destek verdiğini ortaya koydu.
Ayrıca Avusturya, Belçika, Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık’ta bu partilerin kamuoyu yoklamalarında ilk sırada yer aldığı belirtildi.
DESTEĞİN NEDENLERİ
Araştırmada yer alan uzmanlara göre yükselişin arkasında birkaç temel neden bulunuyor.
Rooduijn, seçmenlerin göç gibi aşırı sağın temel gündemlerine ilişkin görüşlerinin zaman içinde büyük ölçüde değişmediğini, ancak bu konuların oy verme davranışında daha belirleyici hale geldiğini söyledi. Bir diğer neden olarak aşırı sağ partilerin zamanla “normalleşmesi” gösterildi. Rooduijn, “Ne kadar büyür ve başarılı olurlarsa o kadar normalleşiyorlar. Medya ve ana akım partilerin bu partilerin bazı fikirlerini benimsemesi de buna katkı sağlıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Rooduijn, bu partilerin söylemlerini genellikle “biz ve onlar” ayrımı üzerine kurduğunu belirterek, “Ulus ile göçmenler, yargıçlar ya da ‘uyanmış elitler’ arasında bir karşıtlık yaratıyorlar. Kahramanlar ve kötü karakterler anlatısı kuruyorlar ve bunu duygular üzerinden daha etkili şekilde aktarıyorlar” dedi.
