ABD-İsrail ile İran arasında ateşkes hayata geçti, ancak karşılıklı ihlal suçlamaları sürüyor. İsrail’in Lübnan’ı bombalaması ve ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatması, ateşkesin geleceğiyle ilgili şüphelere yol açarken; öbür yandan Cuma günü İslamabad’da taraflar müzakereye başlayacak. ABD heyetine Trump’ın yardımcısı Vance başkanlık edecek.
HABER MERKEZİ – ABD ile İran arasında savaşın 40. gününde gelen ateşkes anlaşmasının ardından taraflardan karşılıklı açıklamalar geldi.
Ateşkes ilan edilmesiyle birlikte iki ülke arasında müzakerelerin Pakistan’da 10 Nisan günü başlayacağı duyuruldu. İslamabad’da yapılacağı açıklanan görüşmelerde İran tarafını Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın temsil etmesi beklenirken, ABD heyetine ise Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlık edecek.
ABD Pakistan aracılığıyla İran’a 15 madde, İran da 10 madde sunmuştu. Trump, 15 maddenin çoğunun kabul edildiğini ileri sürdü. İran ise açıkladıkları 10 maddenin kabul edilmemesi halinde anlaşmaya imza atmayacaklarını açıkladı.
İsrail Lübnan’ı vurdu | ‘Kırılgan ateşkes’te Lübnan gerilimi: İran çekilmekle tehdit etti
TRUMP: URANYUM ZENGİNLEŞTİRMESİ OLMAYACAK, 15 MADDENİN ÇOĞU KABUL EDİLDİ
ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Amerika Birleşik Devletleri, çok verimli bir rejim değişikliği geçirdiğini tespit ettiğimiz İran ile yakından çalışacaktır! Uranyum zenginleştirmesi olmayacak ve Amerika Birleşik Devletleri, İran ile birlikte, derine gömülmüş (B-2 bombardıman uçakları) nükleer “toz”un tamamını kazıp çıkaracaktır.
Bu, şu anda ve geçmişte de çok titiz bir uydu gözetimi (Uzay Kuvvetleri!) altındadır. Saldırı tarihinden beri hiçbir şeye dokunulmamıştır.
İran ile gümrük vergisi ve yaptırımların hafifletilmesi konusunda görüşmeler yapıyoruz ve yapmaya devam edeceğiz. 15 maddenin çoğu zaten kabul edildi.”
İRAN’A SİLAH SAĞLAYAN ÜLKELERE YÜZDE 50 GÜMRÜK VERGİSİ
Trump, İran’a yönelik yaptırımların ve vergilerin hafifletileceğini belirttiği bu açıklamasının hemen ardından bir paylaşım daha yaparak İran’a silah tedarik eden ülkelerin ABD’ye ihraç ettiği ürünlere yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Trump şunları ifade etti:
“İran’a askeri silah tedarik eden ülkeler, Amerika Birleşik Devletleri’ne sattıkları tüm mallara derhal %50 oranında gümrük vergisine tabi tutulacaklardır. Bu uygulama derhal yürürlüğe girecektir. Hiçbir istisna veya muafiyet söz konusu olmayacaktır”
BEYAZ SARAY SÖZCÜSÜ: VANCE, ABD HEYETİNE BAŞKANLIK EDECEK
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, düzenlediği basın toplantısında, Cuma günü İslamabad’da başlaması beklenen görüşmelerde ABD Başkan Yardımcısı Vance’in, Özel Temsilci Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner’ın da yer alacağı heyete başkanlık edeceğini doğruladı.
Leavitt, “Başkan Yardımcısı Vance, en başından beri bu süreçte çok önemli ve kilit bir rol oynadı. Elbette, o başkanın sağ kolu. Amerika Birleşik Devletleri Başkan Yardımcısı. Tüm bu görüşmelere dahil oldu” dedi.
Vance’in bugün Macaristan’dan ABD’ye dönmesi ve ardından ABD heyetiyle birlikte Pakistan’a gitmesi bekleniyor.
TARAFLARIN ŞARTLARI UYUMSUZ: BEYAZ SARAY’A GÖRE, İRAN’IN 10 MADDESİ KABUL EDİLEMEZ
Leavitt, İran tarafından sunulduğu belirtilen 10 maddelik müzakere şartlarını içeren metin hakkında da konuştu. Leavitt, “İranlılar başlangıçta temelde ciddiyetsiz, kabul edilemez ve tamamen çöpe atılmış 10 maddelik bir plan ortaya koydular” dedi ve bu planın “Trump tarafından kelimenin tam anlamıyla çöpe atıldığını” söyledi. Leavitt, İran planının yeni versiyonunun ABD’nin “15 maddelik barış önerileriyle uyumlu hale gelebileceğini” söyledi.
Bu arada ABD Başkanı Donald Trump da kamuoyuna yansıyan görüşmelere ilişkin perde arkası tartışmalara ve taraflara ait olduğu belirtilen planlara ilişkin sosyal medya hesabından açıklama yaptı. Söz konusu haber ve paylaşımları “dolandırıcılık” ve “sahtekarlık” olarak niteleyen Trump, hukuki yollardan hesap sorulacağını kaydetti. Trump, tarafların ateşkes için sunduğu planların ise gizli olduğunu ve görüşmeler sırasında ele alınacağını belirtti.
ABD cephesinden gelen bu açıklamalar, İran’ın sunduğu kaydedilen ve kamuoyuna yansıyan 10 maddelik planı hakkında şüphelere yol açtı. Bu plan, ABD’nin ileri sürdüğü belirtilen müzakere şartlarıyla ihtilaflı maddeler içeriyor. Nitekim Leavitt yaptığı açıklamada, İran’ı suçladı ve şöyle dedi:
“Medyaya, hiçbir gerçek temele dayanmayan anlatıları yaymaktan kesinlikle kaçınmalarını güçlü şekilde tavsiye ederim. Başkan Trump, İran’ın talepler listesini asla bir anlaşma olarak kabul etmez. Yalnızca Amerikan halkının çıkarlarına en iyi şekilde hizmet eden bir anlaşmayı kabul eder.”
İRAN’DAN AÇIKLAMA: 10 MADDELİK TEKLİF KABUL EDİLMEZSE HAMANEY İMZAYA İZİN VERMEYECEK
Ateşkesin ardından yapılacak görüşmelere ilişkin bir açıklama da İran’dan geldi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın Yardımcısı Ali Nikzad, katıldığı bir programda ABD’nin 15 maddelik teklifine karşılık İran’ın sunduğu 10 maddelik teklifin müzakerelerin temeli olacağını kaydetti. Nikzad, “10 şart kabul edilmezse, Devrim Rehberi Ayetullah Mücteba Hamaney imzaya izin vermeyecek. Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreterliği, Devrim Rehberi’nden bu 10 şart için izin almıştır” ifadelerini kullandı.
Nikzad, İran’ın nükleer silah üretmeme taahhüdünü kabul ettiğini belirterek, “Belirlenen şartlar arasında her türlü saldırganlığın tamamen sona ermesi, ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi, İran ile Hürmüz Boğazı’ndan geçiş, birincil ve ikincil yaptırımların kaldırılması ile İran’ın kayıplarının tazmin edilmesi yer alıyor” diye konuştu.
‘HÜRMÜZ’DEN GEÇİŞLER SAVAŞ ÖNCESİ DURUMA DÖNMEYECEK’
Meclis’te savaş sonrası koşulları dikkate aldıklarını söyleyen Nikzad, “Meclis Başkanı’nın da görüşüyle bütçede reformlar yapılacak. Hürmüz Boğazı’ndan geçişler savaş öncesi duruma dönmeyecek, Boğaz’dan geçen gemilerdeki petrolden varil başına ücret almayı planlıyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
KALİBAF: BÖYLE BİR DURUMDA, ATEŞKES VEYA MÜZAKERE MANTIKSIZ
ABD ile 10 Nisan Cuma günü Pakistan’da başlayacak görüşmelerde İran’ı temsil edeceği belirtilen İran Meclis Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf, ateşkesin üzerinden bir gün geçmeden yaşanan ihlallerle ilgili açıklama yaptı. Sosyal medya hesabından açıklama yapan Kalibaf, savaşı sona erdirmeye yönelik İran’ın 10 maddelik önerisinin üçünün, müzakereler daha başlamadan ihlal edildiğini belirtti. Kalibaf, Pakistan tarafından ifade edilen, ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığına ilişkin mutabakatı ve 10 madde içinde yer alan İran’ın “uranyum zenginleştirme hakkı”nı hatırlattı. Ayrıca “izinsiz bir dron”un İran hava sahasına girdiğini belirten Kalibaf, “Müzakereler daha başlamadan, ‘müzakerelerin yapılabileceği işlenebilir temel’ açıkça ve net bir şekilde ihlal edildi. Böyle bir durumda, ikili ateşkes veya müzakereler mantıksızdır” dedi.
ABD-İran arasındaki ateşkese dünyadan tepkiler: ‘Kalıcı barış’ için müzakere çağrısı
×ABD VE İRAN’IN KOŞULLARI NELER?
ABD’nin savaşın sona ermesi için masaya sunduğu şartlar arasında şunlar olduğu biliniyor: Nükleer silah geliştirmeme taahhüdü, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun teslimi, İran ordu kapasitesine sınırlama getirilmesi, İsrail’in var olma hakkını tanıma şartı, Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açılması.
İran ise 10 maddelik listeyi şöyle açıkladı:
- ABD’nin ilkesel olarak saldırmazlık garantisi vermesi,
- Hürmüz Boğazı’ndan geçişin, İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde kontrollü şekilde yapılması,
- Uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi,
- İran’a tüm yaptırımların kaldırılması,
- İran’a yönelik birincil yaptırımların kaldırılması,
- BM Güvenlik Konseyi kararlarının sona erdirilmesi,
- Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona erdirilmesi,
- İran’a verilen zararların hesaplamalara göre tamamen tazmin edilmesi ve dondurulmuş tüm İran varlıklarının serbest bırakılması,
- ABD savaş güçlerinin bölgedeki tüm üs ve konuşlanma noktalarından çekilmesi,
- Lübnan dahil tüm cephelerde müttefik gruplara karşı savaşın sona ermesi.
